RTL publiceerde onlangs een artikel over Mieke, een vrouw van veertig die na vijftien jaar katten nooit meer een kat wil. Gebroken nachten, poep op het hoofdkussen, braaksel in haar schone sokken. Haar conclusie: ze is gewoon geen kattenmens.
Ik las het en mijn haren gingen recht overeind staan.
Niet omdat ik Mieke haar gevoelens niet erken, want wat zij voelt is echt. Maar dit artikel zet de kat neer als de dader. En voor mij is het precies het omgekeerde: een perfecte casestudy van twee katten waarvan het gedrag niet werd begrepen, en van een gezin dat niet wist hoe het de signalen moest lezen.
In dit artikel deel ik mijn perspectief. Niet om Mieke te roasten, maar om te laten zien wat er zichtbaar wordt als je anders durft te kijken.
Disclaimer: In het artikel van RTL Nieuws zijn de namen gefingeerd. Deze heb ik as is overgenomen. Daarnaast heb ik mijn perspectief gedeeld op basis van de context uit het artikel.
Toen Molly de call verstoorde
“Gisteren was het weer zo ver. Ik werkte thuis en zat in een belangrijke call met collega’s, toen mijn kat Molly keihard begon te mauwen. Niet een lief miauwtje, maar een diep, bijna grommend gebrul op standje misthoorn.” ~ Mieke, RTL Nieuws
Vanuit mijn werk zie ik katten als wezens die altijd in het nu leven en altijd, waar mogelijk, in hun eigen behoeften voorzien. Op het moment dat hun personeel van het padje af is, laten ze dat zien.
Molly begon keihard te miauwen op het moment dat Mieke in een belangrijke call zat. Dat kan toeval zijn. Het kan ook zijn dat Molly reageerde op het zenuwstelsel van Mieke, want een belangrijke call brengt spanning mee, bewust of onbewust. Of misschien was het een gesprek dat ze eigenlijk niet wilde voeren.
Wat als Molly met haar gemiauw aangaf dat wat Mieke deed niet overeenkwam met hoe zij het vanbinnen voelde? Dat is informatie. Helaas zag Mieke het anders.
Twee katten die nooit om elkaar gevraagd hebben
Floppie was de eerste. Na een half jaar kwam Molly erbij, als kitten, vanuit de gedachte: ach, da’s leuk voor Floppie, een kameraadje. Hoe ze het voor zich zagen, kwam niet uit. Het was haat en nijd tussen die twee vanaf dag één.
Sommige katten zijn ware solisten. Anderen hebben juist behoefte aan soortgenoten om zich heen. Mammalian Design geeft hier concrete handvatten voor. Wanneer je het ontwerp van beide katten kent, kun je op voorhand al aardig inschatten hoe de interactie tussen hen zal verlopen en hoe je ze zo soepel mogelijk aan elkaar kunt introduceren.
Want net als bij mensen heeft de ene kat geen enkele moeite met een nieuw gezicht in huis, terwijl de ander jaren nodig heeft om zich thuis te voelen. Dat is geen onwil. Dat is ontwerp.
Wat de poep buiten de kattenbak eigenlijk zei
Floppie poepte en plaste buiten de bak. Jarenlang. Terwijl de kattenbakken brandschoon waren.
In eerste instantie vonden de dierenartsen geen medische oorzaak. Maar we weten ook dat Floppie leefde in chronisch conflict met Molly. Zou het dan zo kunnen zijn dat hij de kattenbak niet veilig genoeg vond om zijn behoefte te doen? Dat de constante spanning in huis, en de stress en irritatie van zijn personeel, daar ook aan bijdroeg?
Later bleek dat Floppie ernstig ziek was en veel pijn had. Katten mijden de bak als ze die associëren met pijn. Dat is geen koppigheid en gaat ook niet over wraak. Het is een overlevingsstrategie van een dier dat geen andere manier heeft om te zeggen: hier gaat iets niet goed.
Bij een kat als Floppie, die vanaf het begin leefde in structureel conflict met een huisgenoot waar hij niet om had gevraagd, zou ik kijken naar de chronische stress die dat oplevert. Langdurige stress onderdrukt het immuunsysteem, verstoort de spijsvertering en verandert gedrag.
De poep buiten de bak was een symptoom. Van pijn, van stress, van een lichaam dat al jaren onder druk stond.
Ook katten kunnen in de rouw zijn
Na de dood van Floppie werd Molly “onhandelbaar.” Ze miauwde constant, ook ’s nachts. Mieke sliep met oordoppen in. Haar vriend raakte er bijna overspannen van.
Molly en Floppie waren nooit vrienden. Ze gedoogden elkaar. Maar vijftien jaar samen in een huis is vijftien jaar van gedeelde ruimte, gedeelde geuren, gedeelde routines. En toen was hij er ineens niet meer.
Katten rouwen. Niet zoals mensen rouwen, maar ze rouwen. Ze zoeken, ze roepen, ze worden onrustig of trekken zich terug. Molly deed het eerste: ze riep. Elke nacht.
Het gezin ervoer dit als een probleem dat erger werd. Ik zie een kat die haar wereld kwijt was en geen antwoord kreeg.
Daar komt nog iets bij. In een huishouden waar één mens bijna overspannen is en de ander met oordoppen slaapt vanuit irritatie, is geen rustige omgeving. Katten zijn buitengewoon gevoelig voor de emotionele toestand van de mensen om hen heen. Ze pikken spanning op, ze spiegelen het terug, ze escaleren er soms in mee.
Molly miauwde in een huis vol stress. En haar miauwen maakte de stress groter. Een cirkel die zichzelf voedt, totdat iemand hem doorbreekt. In dit geval was het een optelsom van gebeurtenissen die haar over de klif joeg.
Gedragsproblemen bestaan niet. Signalen wel.
“Gedragsproblemen” is een containerbegrip. Het suggereert dat de kat iets fout doet. Maar in mijn werk zie ik keer op keer hetzelfde patroon: het gedrag dat als probleem wordt ervaren, is een signaal. Van pijn, van stress, van een onvervulde behoefte, van iets wat in het systeem rondom de kat niet klopt.
De meest voorkomende signalen die ik tegenkom:
Buiten de bak poepen of plassen: pijn bij het plassen of ontlasten, stress door conflict met een andere kat of veranderingen in het huishouden, territorium markering als reactie op onveiligheid.
Overmatig miauwen: pijn, cognitieve achteruitgang bij oudere katten, angst, eenzaamheid, rouw, of een kat die reageert op wat haar eigenaar vanbinnen niet uitspreekt.
Overmatig braken: te snel eten, voedselovergevoeligheid, stress of een medische oorzaak. Haarballen zijn normaal, regelmatig braken niet.
Agressie of terugtrekking: overstimulatie, pijn, onveiligheid, te weinig ruimte om zichzelf terug te trekken.
In geen van deze gevallen is de kat lastig. De kat reageert op iets. De vraag is altijd: op wat?
De kat als spiegel
Dit is wat Mammalian Design in de kern doet: het kijkt naar het ontwerp van de kat en de relatie met de eigenaar. Niet de kat heeft een probleem en de eigenaar is het slachtoffer. Maar: wat laat deze kat zien over wat er speelt?
Mieke beschrijft hoe ze de katten nam omdat ze iets leeg voelde in huis. Hoe ze voor iets wilde zorgen. Hoe ze nog niet klaar was voor een kind. Dat is eerlijk en menselijk. Maar het betekent ook dat de katten een rol kregen die ze niet konden invullen op de manier die Mieke nodig had.
Floppie en Molly werden nooit gezien voor wie ze waren. En toch lieten ze, op hun eigen manier, precies zien wat er gaande was. De hele tijd.
Dat is wat katten doen. Ze zijn geen huisdieren in de passieve zin van het woord. Ze zijn een spiegel. En soms is het makkelijker om die spiegel weg te doen dan om te kijken naar wat hij laat zien.
Je kat is geen probleem dat opgelost moet worden
Als jij je herkent in Mieke, dan wil ik je niet vertellen dat je het fout doet. Maar ik wil je wel uitnodigen om één keer anders te kijken.
Niet naar wat je kat doet. Maar naar wat ze je zo graag wil laten zien.
